نمودار پارتو
پارتو دیاگرامی است که به منظور طبقهبندی علل و مسائل بوجود آمده بکار گرفته میشود در ادامه کاربردها و مراحل تهیه نمودار پارتو آمده است.
نمودار پارتو
نمودار پارتو ، نمودار میلهای است که علل مشکلات و مسائل بهوجود آمده را با فراوانی آن مقایسه مینماید
تاریخچه
نام این نمودار از نام یک دانشمند علوم اجتماعی ایتالیایی به نام ویلفرد پارتو قرن 19 گرفته شده است بر اساس اصلی که در اقتصاد اجتماعی بیان نموده است 80 درصد نتایج و مسائل از 20 درصد علل ناشی میشوند.
به عبارت دیگر اگ چه برای مشکلات موجود علل بسیار زیادی میتواند وجود داشته باشد، ولی تعداد کمی از این علل اهمیت داشته و با رفع آنها میتوان بخش اعظم مسائل ا حل نمود به عنوان مثال:
- 80 در صد خطاها توسط 20 درصد کارکنان انجام میشود.
- ارزش 20% موجودیها معادل 80 درصد ارزش کل موجودیها است.
- در یک سمینار اموزشی 80 درصد یادگیری در 20 درصد از زمان کل سمینار رخ میدهد.
کاربرد نمودار پارتو
- طبقهبندی علل مختلف بوجودآمدن نتایج نامناسب
- درک بهتر برای ریشهیابی علل بروز مشکلات
- ابزاری برای بهبود و بهرهوری
- ابزاری است برای تعیین مهمترین و پرهزینهترین مشکلات
- تسهیل در فرآیند تصمیمگیری دادههای موجود
نحوه بکارگیری
- طبقه بندی دادهها میتواند بر اساس فراوانی
- طبقهبندی دادههای بر اساس ارزش مالی
ممکن است برخی از مسائل و علل فراوانی کمی داشته باشد اما ارزش مالی آنها زیاد باشد و یا بالعکس
تهیه نمودار پارتو
برای اجرای نمودا هشت مرحله زیرباید اجرا گردد:
1- تعیین محدوده زمانی
تعیین محدوده زمانی برای تهیه نمودار باید تصمیمگیری شود به عنوان مثال اشتباها واحد مالی را می توان ماهانه یا سالانه باشد در صورتی که سالانه باشد اشتباهات رخ داده در ماههای پر کار ممکن است پنهان باشد.
2- طبقهبندی دادهها
در زمان طبقه بندی باید به این نکته توجه نمود که دادهها با هزینههیا مربوطه مقایسه خواهد شد در صورتی که طبقهبندی دادهها قابل اندازهگیری انباشد انجام دقیق این کار امکان پذیر نیست.
3- جمعآوری دادهها
طبقه بندی دادهها صورت گرفته و در کاربرگ دادههای مربوط به هر طبقه در محدوده زمانی مشخص شده ثبت میگردد.
4- شمارش و مرتب کردن دادهها
پس از جمعآوری دادهها در محدوده زمانی تعیین شده، تعداد دادههای مرتبط با هر طبقه مشخص و سپس طبقات به ترتیب بیشترین فراوانی مرتب میشوند
طبقهای که بیشترین تعداد دادهها را داشته باشد در ابتدا و سای طبقات نیز به ترتیب قرار خواهند گرفت.
5- رسم نمودار
دو محور عمود بر هم رسم شده و در محور عمودی فراوانی دادهها ثبت شده و در محور افقی طبقات انتخاب شده را نمایش میدهد.
6- تکمیل نمودار
در بالای هر طبقه مستطیلی به ارتفاع مقدار فراوانی دادهها در آن طبقه رسم شود در صورتی که تعداد دادههای برخی از طبقات یا ارزش مالی ناچیز باشد این گونه طبقات تحت عنوان ” سایر ” در سمت راست طبقات رسم میشوند.
7- رسم خط تجمعی
این مرحله اختیاری است و به کمک آن میتوان سهم کلی هر یک از علل را مشاهده نمود.
به عنوان مثال در صورتی که فراوانی دسته اول 20 و فراوانی دسته دوم 5 باشد نقطه اول از ارتفاع 20 و نقطه دوم از در ارتفاع 25 قرار خواهد داشت و این عمل تا آخرین طبقه ادامه مییابد.
شیب خط موضوعات را بیان مینماید:
- شیب خط 45 درجه باشد یعنی هر یک از علل نقش یکسانی در مشکل داشته است.
- خط ابتدا صعودی و بعد افقی باشد یعنی تمام علتها در طبقات سمت چپ نمودار قرار میگیرند.
8- ثبت مشخصات نمودار
برای اینکه نمودار برای همگان قابل درک باشد مشخصات هر یک از محورها به طور وضوح ثبت شده و اطلاعات زیر در نمودارها نوشته میشود:
- محدوده زمانی؛
- تایخ تهیه، نام تهیه کننده؛
- فراوانی هر یک از طبقات در بالای هر یک از مستطیلها مربوطه؛
- تعداد کل دادهها.
جهت اطلاع از نمودار علت و معلول بر روی نمودار استخوان ماهی کلیک نمائید
این مطلب توسط مهندس پیام خرازیان گردآوری شده است
انتشار مطلب با ذکر منبع بلامانع است.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.