ارزیابی آموزش با کرک پاتریک
کرک پاتریک یک مدل 4 سطحی برای ارزیابی آموزش است که سازمانهای پیشرو از این مدل برای ارزیابی آموزشهای برنامهریزی استفاده مینماید.
آموزش یک سرمایهگذاری اساسی و اجزای اصلی توسعه سرمایه انسانی است.در صورتی که به خوبی اجرا شود رضایتمندی کارکنان و اثربخشی سازمانی را افزایش خواهد داد.
مدل کرک پاتریک
تاریخچه
دونالد کرک پاتریک، استاد برجسته دانشگاه وسیکانیس برای اولین بار مدل خود را در سال 1959 منتشر نمود و سپس در سال 1975 به رزو نمود و سپس در سال 1993 تثر خود ” برنامههای اثربخشی آموزش” را منتشر نمود.
در سال 2016، جمیز وندی نظریه اصلی را اصلاح نمود و ” جهان جدید با مدل کرک پاتریک” در کتاب خودش با نام ” چهار سطح ارزیابی آموزش” معرفی نمود.
کرک پاتریک
ارزیابی اثربخشی آموزش، سودمندی برنامه آموزشی و اقدامات اجرایی آن را مشخص مینماید یکی از روشهای متداول برای سنجش اثربخشی آموزش بهکارگیری مدل کرک پاتریک است
در این الگو چهار سطح برای ارزشیابی آموزش پیشنهاد شده است
سطح اول – واکنش Reaction
منظور از واکنش میزان عکسالعملی است که فراگیران به کلیه عوامل موثر در اجرای یک دوره آموزش از خود نشان میدهند واکنش چگونگی احساس شرکت کنندگان در مورد برنامه آموزش اندازهگیری مینماید این بررسیها به دنبال دریافت نظرات شرکتکنندگان نسبت به آموزش، برنامه درسی، تکالیف درسی، مواد و تجهیزات آموزشی، کلاس یا وسایل، محتوای دورههای اموزشی و … میباشد. که از طریق نظرخواهی با پرسشنامه دریافت میشود.
با اجرای این مرحله، موضوعات مهمی که ممکن است نادیده گرفته شود شناسایی شده و به بهبود برنامههای آینده کمک مینماید.
مثال :
- این برنامه چقدر برای شما مفید بوده است؟ ( امتیاز 10-1)
- چقدر احتمال دارد که شما این برنامه اموزشی را به سایر همکاران خود پیشنهاد دهید؟ (امتیاز 10-1)
نمونهای از شاخصهای کلیدی عملکرد:
- نرخ اتمام آموزش
- نرخ مشارکت آموزش
سطح دوم- یادگیری Learning
یادگیری عبارت است از تعیین میزان فراگیری، مهارتها، تکنیکها و حقایقی است که طی دوره آموزشی به شرکتکنندگان آموخته شده و برای آنان بیان گردیده است و میتوان از طریق آموزشهای قبل، ضمن و بعد از شرکت در دوره آموزشی به آن پی برد.
منظور از یادگیری در این مدل، یادگیری ذهنی، شناختی و رفتاری است که در طول آموزش اندازه گیری میشود.
مثال از شاخصهای کلیدی عملکرد:
- مهارت و دانش جدید کسب شده
- انتقال آموزش
سطح سوم- رفتار Behavior
منظور از رفتار چگونگی و میزان تغییراتی است که در رفتار شرکت کنندگان در اثر شرکت در دوره آموزشی بدست آمده و آن را میتوان با بررسی تغییرات در کار و رفتار آنان در محیط واقعی کار از طریق ذینفعان آموزش تعیین نمود.
این سطح نسبت به سطوح قبلی بسیار چالش برانگیز است چرا که :
- شرکتکنندگان باید فرصتی را برای تغییر در رفتارشان بدست آوردند.
- زمان تغییر در رفتار را به صورت واقعی نمیتوان پیشبینی نمود.
- جو سازمانی میتواند بر تغییر نمودن یا تغییرر ننمودن رفتار در حین کار تاثیر داشته باشد.
در این مرحله، می توان با سوالات زیر، تجزیه و تحلیل دادههای کیفی را انجام داد:
- آیا شما بخشی از یادگیری خود را در کارتان انجام میدهید؟
- آیا میتوانید این دانش را برای دیگران بیان کنید؟
- آیا پس از طی نمودن اموزش، تغییری در فتار خود مشاهده کردید؟
سطح چهارم – نتایج Result
منظور از نتایج، میزان تحقق اهدافی است که به طور مستقیم به سازمان ارتباط داشته و در کل سازمان تاثیر گذار باشد.
اندازهگیری این سطح بسیار دشوار است و در آن شواهدی از نتایج از قبیل کاهش هزینهها، دوبارهکاری، افزایش کیفیت، تولیدات، سود و فروش بررسی میشود.
مدل کرک پاتریک، همیشه باید از سطح اول شروع و سپس چنان چه زمان و بودجه اجازه دهد به ترتیب سطوح دوم؛ سوم و چهارم اجرا شود. اطلاعات هر سطح بعنوان پایهای برای سطوح بعدی ارزشیابی مورد استفاده قرار میگیرد.
همچنین در هر سطح میبایست ابزار مناسب برای آن سطح را انتخاب کنیم قبل از انتخاب ابزارهای ارزیابی موارد زیر بهتر است در نظر گرفته شود:
- آیا این ابزار جواب پرسشهای ما را میدهد؟
- آیا ابزار مورد استفاده برای ارزیابی مناسب است؟
- آیا ابزار معتبر است؟ به طوری که بتواند به درستی اهداف دوره آموزشی را اندازه گیری نماید؟
- آیا ابزار قابل اطمینان است؟
- آیا ابزار عملی است؟
مثال شاخصهای کلیدی عملکرد:
- افزایش کارآیی و بهبود عملکرد کار
- ارتقاء فروش
- نگهداشت کارکنان
مدل کرک پاتریک طرفداران زیادی دارد و چارچوبی برای ارزیابی اثربخشی دورههای آموزشی فراهم کرده است.
این مطلب توسط پیام خرازیان گردآوری شده است
انتشار مطلب با ذکر نام پیام خرازیان و آدرس سایت www.kharazian.ir بلامانع است.
منبع :
Four Levels of Training Evaluation Book
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.