استاندارد SA 8000
استاندارد SA 8000 استاندارد بین المللی پاسخگویی اجتماعی قابل ممیزی و مستقل برای تأیید شخص ثالث است که الزامات لازم برای بهبود حقوق کارگران، شرایط محل کار و استقرار یک سیستم مدیریت موثر را در سازمانها تعیین مینماید
استاندارد SA 8000
- این استاندارد فراتر از انطباق صرف با قوانین ملی عمل کرده و بر اساس معاهدات و اصول بینالمللی حقوق بشر بنا نهاده شده است.
- هدف اصلی SA8000 توانمندسازی و حمایت از تمامی پرسنلی است که در حیطه کنترل و نفوذ یک سازمان، شامل کارمندان خود سازمان و همچنین کارمندان تأمینکنندگان، پیمانکاران فرعی و کارگران خانگی، خدمات یا محصولات را ارائه میدهند.
- این استاندارد، رویکردی مبتنی بر سیستم مدیریتی را برای عملکرد اجتماعی در پیش میگیرد و بر بهبود مستمر تأکید دارد، نه صرفاً ممیزی مبتنی بر چکلیست.
تاریخچه
- استاندارد پاسخگویی اجتماعی SA8000 در سال ۱۹۹۷ توسط سازمان Social Accountability International (SAI)، به عنوان اولین گواهینامه معتبر اجتماعی در جهان، ایجاد شد و بیش از دو دهه است که پیشگام این صنعت بوده است. SAI این استاندارد را با مشارکت یک هیئت مشورتی متشکل از اتحادیههای کارگری، سازمانهای غیردولتی (NGOs)، سازمانهای جامعه مدنی و شرکتها تدوین نمود.
- این استاندارد در طول زمان به طور دورهای مورد بازنگری قرار گرفته است تا با شرایط متغیر انطباق یابد و اصلاحات و بهبودهای دریافتشده از سوی ذینفعان را در خود جای دهد.
- آخرین ویرایش این استاندارد به عنوان یک معیار پیشرو برای اخلاق در محیط کار در تمام سطوح زنجیره ارزش باقی بماند و منعکسکننده ریسکهای در حال تحول حقوق بشر و بهترین شیوههای کاری باشد.اساس این استاندارد بر اعلامیه جهانی حقوق بشر سازمان ملل، کنوانسیونهای سازمان بینالمللی کار (ILO) و قوانین ملی کار استوار است.
کاربردهای استاندارد
- استاندارد SA8000 به دلیل ماهیت جامع و فراگیر خود، در سطح جهانی کاربرد دارد و میتواند برای هر نوع سازمانی، صرف نظر از اندازه، موقعیت جغرافیایی یا بخش صنعتی، اعمال شود.
بهبود سیستمهای مدیریتی
- سازمانها را ملزم به اتخاذ یک سیستم مدیریت موثر میکند که منجر به بهبود گردش کار و عملکرد اجتماعی مستمر در سراسر سازمان میشود.
افزایش اعتبار و شهرت
- تعهد سازمان به پاسخگویی اجتماعی و رفتار اخلاقی را ثابت کرده و اعتماد مشتریان و ذینفعان خارجی را تقویت میکند.
دسترسی به بازار جهانی
- جذابیت سازمان را برای خریداران جهانی و مناقصات دولتی افزایش میدهد و جایگاه ترجیحی در بازار بینالمللی ایجاد میکند.
کاهش ریسک حقوقی و شهرت
- با تضمین انطباق با قوانین و استانداردهای بینالمللی، خطر سهلانگاری، افشای عمومی تخلفات و دعاوی قضایی احتمالی را کاهش میدهد.
بهبود کیفیت و بهرهوری
- محیط کار سالم و منصفانه، به طور مستقیم بر افزایش روحیه کارکنان، کاهش جابجایی نیروی کار (Turnover) و در نتیجه بهبود کیفیت و بهرهوری کلی تأثیر میگذارد.
ساختار استاندارد الزامات پاسخگویی اجتماعی
- استاندارد SA8000 در هسته خود، عملکرد شرکتها را در نه حوزه حیاتی که شامل الزامات پاسخگویی اجتماعی و سیستم مدیریت است، ارزیابی میکند. این نه عنصر به شرح زیر است:
کار کودکان (Child Labor)
- سازمان نباید از کار کودکان (افراد زیر ۱۵ سال، یا بالاتر در صورت الزام قانون محلی) استفاده کند یا آن را مورد حمایت قرار دهد.
- در صورت یافتن کارگران کودک، سازمان موظف به تأمین حمایت مالی و غیرمالی برای تحصیل آنها تا زمانی است که دیگر کودک محسوب نشوند.
کار اجباری یا تعهد شده (Forced or Compulsory Labor)
- استفاده از کار اجباری یا تعهد شده، شامل کار زندانیان، ممنوع است.
- سازمانها مجاز به ضبط اوراق هویتی اصلی پرسنل نیستند و نباید از پرسنل «سپرده» دریافت کنند.
- کارگران حق دارند پس از اتمام ساعت کاری استاندارد، محل کار را ترک کنند و با اطلاع قبلی، استخدام خود را پایان دهند.
بهداشت و ایمنی (Health and Safety)
- سازمان باید یک محیط کار ایمن و سالم را فراهم کند و اقدامات موثری برای پیشگیری از حوادث و بیماریهای شغلی اتخاذ نماید.
- یک نماینده ارشد مدیریت مسئول اجرای الزامات بهداشت و ایمنی است و یک کمیته بهداشت و ایمنی با ترکیب متوازن از نمایندگان مدیریت و کارگران باید تشکیل شود.
آزادی تشکیل انجمن و حق چانهزنی جمعی (Freedom of Association & Right to Collective Bargaining) - این اصل از حقوق کارگران برای تشکیل یا پیوستن به اتحادیههای کارگری و چانهزنی جمعی، بدون ترس از تلافیجویی، محافظت میکند.
تبعیض (Discrimination)
- هرگونه تبعیض بر اساس نژاد، طبقه، اصل و نسب، مذهب، ناتوانی، جنسیت، گرایش جنسی، عضویت در اتحادیه یا وابستگی سیاسی ممنوع است.
روشهای انضباطی (Disciplinary Practices)
- تنبیه بدنی، اجبار ذهنی یا فیزیکی و سوء استفاده کلامی از پرسنل ممنوع است.
- سازمان باید با تمام پرسنل با احترام و کرامت رفتار کند.
ساعات کاری (Working Hours)
- ساعات کاری نباید از حداکثر ۴۸ ساعت در هفته تجاوز کند و پرسنل باید حداقل یک روز استراحت در هفته داشته باشند.
- ساعات کار اضافی باید داوطلبانه باشد، از ۱۲ ساعت در هفته تجاوز نکند و با نرخ بالاتر (پاداش) پرداخت شود.
دستمزد (Remuneration)
- دستمزد پرداختی باید حداقل استانداردهای قانونی را برآورده کند و درآمدی کافی برای تأمین نیازهای اساسی و مقداری درآمد اختیاری (Discretionary Income) فراهم کند (دستمزد معیشتی).
- دستمزد و مزایا باید به طور واضح به کارگران اعلام و به روشی مناسب پرداخت شود.
سیستم مدیریت (Management System)
- این عنصر، نقشه عملیاتی است که سازمان را قادر میسازد تا انطباق کامل و پایدار با SA8000 را ضمن بهبود مستمر (که به عنوان عملکرد اجتماعی شناخته میشود) حاصل کند.
- این بخش شامل تدوین خطمشیها و رویهها، تعیین تیم عملکرد اجتماعی (SPT)، ارزیابی ریسکها و اطمینان از انطباق در زنجیره تأمین است. مشارکت مشترک کارگران و مدیریت یک اولویت و عنصر حیاتی در اجرای این بخش است.
استاندارد SA8000 فراتر از یک گواهینامه ساده، یک چارچوب جامع و یک سیستم مدیریتی برای ادغام اخلاق و حقوق بشر در تمامی عملیاتهای تجاری است.
این استاندارد سازمانها را به سمت پذیرش پاسخگویی در قبال تأثیرات اجتماعی خود هدایت میکند و تضمین مینماید که کار شایسته و منصفانه نه تنها در داخل خود سازمان، بلکه در سراسر زنجیره تأمین جهانی آن اعمال شود.
پذیرش SA8000 نشاندهنده تعهد عمیق یک سازمان به اصول بینالمللی کار شایسته و تضمین میکند که رشد کسبوکار با احترام به کرامت انسانی همراه است.
در نتیجه، SA8000 برای سازمانهایی که به دنبال ایجاد یک محیط کار اخلاقی، افزایش شهرت و پایداری در بازار جهانی هستند، یک ضرورت راهبردی محسوب میشود.
این مطلب توسط مهندس پیام خرازیان گردآوری شده است.
منبع :
متن استاندارد SA 8000:2014
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.