سیستم مدیریت کیفیت صنایع ریلی ISO 22163
استاندارد ISO 22163 مخصوص صنایع ریلی ایجادشده که با الزامات خاص علاوه بر سیستم مدیریت کیفیت ISO 9001 چارچوبی فراهم میکند تا شرکتهای تولیدکننده تجهیزات، پیمانکاران و اپراتورهای ریلی مطمئن شوند همه فرآیندها با کمترین اشتباه اجرا میشوند.
در ادامه الزامات خاص این استاندارد بینالمللی، مزایا و اهمیت آن به طور خلاصه تشریح شده است.
سیستم مدیریت کیفیت در صنایع ریلی
- صنعت ریلی تفاوتهای بنیادینی با بسیاری از صنایع دیگر دارد. در این حوزه، کوچکترین خطا میتواند به سانحهای جبرانناپذیر ختم شود.
- در صنعت ریلی، اشتباه میتواند به قیمت جان صدها مسافر تمام شود یا خسارتهای میلیاردی بر جای بگذارد. به همین دلیل کیفیت نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است
سیستمهای مدیریت کیفیت در این صنعت باید فراتر از کنترلهای ساده و به شکلی جامع، کل چرخه عمر محصول و خدمات را از طراحی اولیه قطعات، تولید و تست، تا نصب و بهرهبرداری، تعمیر و نگهداشت و حتی پایان عمر تجهیزات را شامل شود
الزامات کلیدی سیستم مدیریت کیفیت ریلی
- استاندارد ISO 22163 بر اساس ISO 9001 تدوین شده اما بسیاری از بندهای آن تغییر یافته یا تکمیل شدهاند تا نیازهای خاص صنایع ریلی را پوشش دهند.
- مثلا همانطور که ISO 9001 از سازمانها میخواهد فرآیندهایشان را مدیریت کنند، ISO 22163 یک قدم جلوتر میرود و میگوید این فرآیندها باید با توجه به ایمنی، قابلیت اطمینان و مدیریت چرخه عمر طراحی شوند.
مدیریت دانش سازمانی
یکی از تفاوتهای مهم صنایع ریلی با دیگر صنایع عمر طولانی تجهیزات است. یک واگن ممکن است ۳۰ تا ۴۰ سال در خدمت باشد. در این مدت، افراد زیادی درگیر نگهداری و تعمیرات و بهبود آن میشوند. اگر دانش و تجربه این افراد ثبت نشود، با بازنشستگی یا خروج آنها از سازمان، بخش بزرگی از این سرمایه از بین میرود.
درسآموختههای پروژهها تا گزارشهای تعمیرات، همه باید به شکلی سیستماتیک گردآوری شوند.
صلاحیت و آموزش کارکنان
شایستگی کارکنان یعنی برای هر نقش، مهارتها و دانش لازم تعریف شود، سپس آموزش ببینند، ارزیابی شوند و در صورت نیاز دوباره آموزش ببینند. حتی پیمانکاران موقت و تأمینکنندگان هم باید تحت پوشش این فرآیند باشند.
مدیریت ایمنی و الزامات RAMS
یکی از ویژگیهای منحصربهفرد ISO 22163 توجه ویژه به RAMS است: قابلیت اطمینان (Reliability)، دسترسپذیری (Availability)، نگهداشتپذیری (Maintainability) و ایمنی (Safety). در واقع محصول ریلی باید نه تنها کار کند، بلکه در شرایط مختلف پایدار و ایمن باقی بماند.
مدیریت تغییرات فنی
در پروژههای ریلی، تغییر اجتنابناپذیر است. ممکن است در طول پروژه متوجه شوید که یک قطعه دیگر در بازار موجود نیست یا یک فناوری جدید باید جایگزین شود
الزام میکند که هر تغییری باید از نظر تاثیر بر ایمنی، کیفیت و هزینه بررسی شود، سپس مستندسازی و تأیید گردد. این کار جلوی تصمیمات شتابزده را میگیرد.
مدیریت تأمینکنندگان و زنجیره تأمین
سیستم ارزیابی و پایش مستمر تأمینکنندگان از جمله توجه به تحویل به موقع، نرخ خرابی قطعات و هزینههای ناشی از کیفیت پایین.
مدیریت پروژههای ریلی
سازمانها برای هر پروژه، یک طرح جامع شامل محدوده، زمانبندی، هزینه، کیفیت و منابع داشته باشند. همچنین تغییرات پروژه باید کنترل شوند و گزارشدهی شفاف به ذینفعان صورت گیرد.
الزامات تولید و خدمات
در فرآیند تولید، برخی فعالیتها مثل جوشکاری یا تستهای خاص بسیار حساساند. این استاندارد میگوید این فرآیندها باید توسط افراد آموزشدیده و تحت شرایط کنترلشده انجام شوند. همچنین قبل از شروع تولید انبوه، سازمان باید یک بازرسی نمونه اولیه (FAI) انجام دهد تا مطمئن شود فرآیند تولید درست عمل میکند.
مدیریت پایان عمر محصول و فرسودگی
این استاندارد الزام مینماید سازمانها باید برنامهای برای مدیریت فرسودگی (Obsolescence Management) داشته باشند. یعنی از قبل پیشبینی کنند که چه زمانی یک قطعه یا فناوری قدیمی میشود و جایگزین نماید.
شاخصهای عملکرد سیستم مدیریت کیفیت ریلی
عملکرد کیفیت باید از طریق شاخص های کلیدی اندازهگیری شود نظیر نرخ خرابی تجهیزات، میزان تأخیر پروژهها، درصد تحویل بهموقع و حتی هزینههای ناشی از دوبارهکاری
مزایای پیادهسازی ISO 22163 در صنعت ریلی
اگرچه در ابتدا ممکن است زمانبر و پرهزینه به نظر برسد، اما در بلندمدت مزایای زیادی دارد. برخی از مهمترین آنها عبارتاند از:
- افزایش ایمنی مسافران و کارکنان
- اعتماد مشتریان و مقامات دولتی
- کاهش هزینههای چرخه عمر
- کاهش اتلافات
- مدیریت بهتر ریسکها
- مزیت رقابتی در بازارهای بینالمللی
- بهبود روابط با تأمینکنندگان
- بهبود برند کارفرمایی
صنعت ریلی یکی از حساسترین صنایع دنیاست؛ صنعتی که امنیت جان انسانها و سرمایههای ملی را بر دوش میکشد. در چنین محیطی، کیفیت نه یک شعار تبلیغاتی، بلکه پایهای برای بقا و رشد است.
الزاماتISO 22163 با در نظر گرفتن الزامات ویژه ریلی، به سازمانها کمک میکند تا از مدیریت دانش و صلاحیت کارکنان گرفته تا مدیریت تغییرات، تأمینکنندگان، پروژهها و حتی فرسودگی تجهیزات، همه در این استاندارد دیده شده است.
سازمانهایی که به این استاندارد پایبند میمانند، تنها به الزامات قانونی و قراردادی پاسخ نمیدهند؛ آنها در واقع آیندهای مطمئنتر برای مسافران، کارکنان و جامعهی خود میسازند.
این مطلب توسط مهندس پیام خرازیان گردآوری شده است
منبع
استاندارد ISO 22163
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.