کدینگ استاندارد MESC

در این میان، سیستم MESC که مخفف Material and Equipment Standards and Code است، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین استانداردهای جهانی برای مدیریت اقلام صنعتی شناخته می‌شود. این استاندارد امکان توصیف، طبقه‌بندی و شناسایی دقیق کالاها را در گستره جهانی فراهم می‌کند.

در این مقاله، قصد داریم به‌صورت عمیق به ساختار کدگذاری MESC، مزایا، کاربردها و اهمیت آن در مدیریت کالاها بپردازیم.

Material and Equipment Standards and Code

در صنایع بزرگ و پیچیده مانند نفت، گاز، پتروشیمی و نیروگاهی، مدیریت مواد و تجهیزات یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های زنجیره تأمین، خرید، تدارکات و عملیات است. این صنایع با هزاران قلم کالا، قطعات یدکی، ابزارآلات و تجهیزات مواجه‌اند که هرکدام ویژگی‌های منحصر به‌فردی دارند. بدون وجود یک سیستم استاندارد برای طبقه‌بندی و کدگذاری این اقلام، فرآیندهای خرید، سفارش، انبارداری، تدارکات و ارتباط با تأمین‌کنندگان به سرعت پیچیده، پرخطا و غیرقابل کنترل می‌شود.
سیستم MESC اولین بار در سال ۱۹۳۲ توسط شرکت نفتی Shell طراحی شد و هدف آن ارائه زبان مشترک بین واحدهای مختلف صنایع و تأمین‌کنندگان است.
از آن زمان تاکنون، این استاندارد توسعه پیدا کرده و به یکی از متداول‌ترین سیستم‌های استانداردسازی داده‌ها برای مواد و تجهیزات در صنایع بزرگ تبدیل شده است.

معرفی MESC

Material and Equipment Standards and Code (MESC) یک سیستم استاندارد برای طبقه‌بندی و کدگذاری مواد و تجهیزات صنعتی است که توسط شرکت Shell توسعه یافته است.
هدف از MESC ایجاد یک زبان مشترک برای توصیف اقلام، مدیریت زنجیره تأمین، سفارش، خرید، انبارداری و ارتباط با تأمین‌کنندگان در سطح جهانی است.
این استاندارد یک فهرست جهانی از مشخصات کالاها ارائه می‌دهد که به خریداران و کارشناسان امکان می‌دهد تا بدون توجه به تولیدکننده یا برند، کالاها را با استفاده از یک کد یکتا سفارش دهند.

تاریخچه مختصر MESC

۱۹۳۲ MESC برای اولین بار در شرکت Shell معرفی شد، زمانی که تلکس (Telex) ارتباطات تسهیل شده را فراهم آورد و نیاز به کدگذاری اقلام ضروری شد.
۱۹۴۶ افزایش طول کد از ۷ به ۱۰ رقم برای پوشش‌دهی بهتر انواع کالاها.
۱۹۸۵ پیاده‌سازی دیجیتال سیستم با نرم‌افزار CMT.

مزایای استفاده از استاندارد MESC

استفاده از استاندارد MESC در صنایع بزرگ، مزایای بسیار زیادی دارد که در ادامه به مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم:

زبان مشترک جهانی

یکی از مهم‌ترین مزایای MESC این است که به‌عنوان یک زبان مشترک بین خریداران و تأمین‌کنندگان عمل می‌کند. این موضوع باعث می‌شود که در پروژه‌های چندملیتی و زنجیره‌های تأمین بین‌المللی، هیچ ابهامی در خصوص شناسایی کالا مشخصات فنی وجود نداشته باشد.

بهبود فرآیندهای خرید و سفارش کالا

استفاده از کدهای MESC باعث می‌شود فرآیند انتخاب، سفارش و خرید کالا سریع‌تر و دقیق‌تر انجام شود.

مدیریت بهینه انبار

با ایجاد کدهای استاندارد، انبارها می‌توانند کالاها را به‌صورت منظم، طبق ساختار طبقه‌بندی مشخصی گزارش و ردیابی نمود.

کاهش خطا و اختلاف در تفسیر مشخصات کالا

استانداردسازی خطا در تفسیر مشخصات فنی را بسیار کاهش می‌دهد این موضوع به‌ویژه در زمان مذاکرات با تأمین‌کنندگان، بررسی فنی محصولات و تطبیق سفارش با مشخصات فنی اهمیت دارد.

کاربردهای استاندارد MESC

سیستم MESC در بسیاری از حوزه‌ها کاربرد دارد، از جمله:

زنجیره تأمین و تدارکات

یکی از کاربردهای اصلی MESC در زنجیره تأمین است. این سیستم به کارشناسان کمک می‌کند تا:

کالاها را بر اساس ساختار استاندارد سفارش دهند
تأمین‌کنندگان متعدد را بدون اشتباه مدیریت نمایند
فرآیند تدارکات را با دقت بالا اجرا نمایند

مهندسی و طراحی

در بخش مهندسی، زمانی که لازم است اقلام فنی مشخص شوند (مثلاً در طراحی خط لوله، تجهیزات فرآیندی و سیستم‌های کنترل)، MESC به مهندسان کمک می‌کند تا اقلام مورد نیاز را دقیق، استاندارد و بدون اشتباه تعیین نمایند.

نرم‌افزارهای مدیریت انبار و ERP

سیستم‌های ERP و مدیریت انبار معمولاً از استانداردهای کدگذاری مانند MESC پشتیبانی می‌کنند، زیرا این استانداردها امکان گزارش‌دهی دقیق، جستجوی پیشرفته و عملیات یکپارچه‌سازی داده‌ها را فراهم می‌آورند.

مستندسازی و سیستم‌های اطلاعاتی

در مستندسازی فرآیندها، گزارشات و سیستم‌های اطلاعاتی شرکتی، استفاده از MESC به تولید داده‌های همسان و قابل استفاده مجدد در تحلیل عملکرد کمک می‌کند.

ساختار کدگذاری کالا در استاندارد MESC

ساختار کدگذاری MESC یکی از مهم‌ترین بخش‌های این سیستم است، زیرا هر رقم یا بخش از کد نمایانگر اطلاعات دقیق و معناداری درباره کالا است.

در استاندارد MESC، هر کد شامل ۱۰ رقم است که به شکل زیر تقسیم‌بندی می‌شود:

XX . XX . XX . XXX . X

که عبارتند از:

4 رقم نخست، طبقه‌بندی کالا در قالب گروه اصلی، زیرگروه و زیر-زیرگروه
3 رقم بعدی، شماره آیتم (Item Number) که مشخص‌کننده شناسه یکتا در زیر-زیرگروه است
رقم آخر، شاخص نوع کد (Indicator) که مشخص می‌کند آیا کد مرکزی (مرجع) است یا محلی (Local) یا نوع دیگر

گروه اصلی Main Group

دو رقم اول کد نشان‌دهنده گروه اصلی است. این گروه کلی‌ترین سطح طبقه‌بندی را تشکیل می‌دهد و معمولاً حوزه وسیعی از کالاها را در بر می‌گیرد. مثلاً:

گروه ۷۷ – شیرها
گروه ۶۸ – کابل‌ها و سیم‌ها

این طبقه‌بندی به صورت سلسله‌ مراتبی و منطقی طراحی شده است تا کالاها بر اساس نوع کاربرد، ویژگی و کاربرد فنی دسته‌بندی شوند.

زیرگروه Sub Group

دو رقم دوم، زیرگروه گروه اصلی را نشان می‌دهد. در این سطح، کالاها به دسته‌های تخصصی‌تر تقسیم می‌شوند. به عنوان مثال زیرگروه کابل ممکن است نوع خاصی از کابل را نشان دهد که طبق کاربرد، ولتاژ یا جنس قرار دارد.

زیر-زیرگروه Sub-Sub Group

دو رقم سوم، تقسیم‌بندی دقیق‌تری ارائه می‌دهد تا کالاها را بر اساس خصوصیات فنی مشابه گروه‌بندی کند. این بخش اولین سطحی است که خصوصیات دقیق‌تر محصول را از نظر فنی مشخص می‌سازد.

شماره آیتم Item Number

سه رقم بعد از قسمت طبقه‌بندی، شناسه منحصربه‌فرد در داخل زیر-زیرگروه است. هر کالا در یک زیر-زیرگروه خاص یک شماره آیتم منحصر به خود دارد.

شاخص نوع کد Indicator

آخرین رقم مشخص‌کننده نوع کد است. به‌عنوان مثال:

1، کد مرکزی (Central Code)
9، کد محلی (Local Code)

حالت‌های دیگر نیز ممکن است بسته به سیستم استفاده شود.

مثال واقعی از کد MESC

68.68.61.301.1

این کد نشان‌دهنده یک کابل مخابراتی استاندارد با ویژگی‌های زیر است:

گروه اصلی: کابل‌ها (68)
زیرگروه: نوع خاص کابل
زیر-زیرگروه: مشخصات دقیق فنی
شماره آیتم: شناسه منحصر به‌فرد
شاخص: کد مرکزی، برابر با ۱

در عصر دیجیتال و زنجیره‌های تأمین پیچیده، استانداردسازی کدگذاری کالا یکی از مهم‌ترین بخش‌های مدیریت عملیات، تدارکات و زنجیره تأمین است. استاندارد MESC با ساختار دقیق، طبقه‌بندی سلسله‌مراتبی و قابلیت تطبیق با سیستم‌های جهانی، به‌عنوان یکی از بهترین روش‌ها برای مدیریت داده‌های کالا در صنایع بزرگ شناخته می‌شود.
این استاندارد نه‌تنها به بهبود ارتباط بین واحدها، کاهش خطا در سفارشات و مدیریت بهتر انبار کمک می‌کند، بلکه باعث می‌شود که داده‌های کالاها در سطح جهانی قابل تفسیر، قابل تبادل و قابل استفاده باشد.
این مطلب توسط مهندس پیام خرازیان گردآوری شده است.

کدینگ استاندارد MESC