حل مسئله چیست
حل مسئله علت مشکل را تعیین، شناسایی، اولویتبندی و انتخاب گزینهها برای یکراه حل و پیادهسازی راهحل است.
حل مسئله
تاریخچه استفاده از حل مسئله
بشر همواره برای حل مسائل خود از زمانهای گذشته بهصورت ناخواسته از فرآیند حل مسئله استفاده نموده است، اما تاریخ مدون و علمی حل مسئله به پیشرفت روانشناسی نوین گرهخورده است زیرا اولین بار روانشناسان برای حل مسائل مرتبط با علوم روانشناسی از تکنیک حل مسأله استفاده نمودهاند.
مثلاً گشتالت روانشناس آلمانی از این روش برای توسعه و پیشرفت مطالعات خود استفاده مینمود ( Mayer, 1992 ). امروزه روشهای مختلفی برای استفاده از تکنیکهای حل مسئله توسط روانشناسان پیشنهادشده است.
در آمریکا کاربرد حل مسأله بهخصوص در قلمرو علوم طبیعی بسیار وسیع است. تلاش اندیشمندان این بخش از جهان منجر به ظهور تئوریهای جهانی در این خصوص شده است. در این تئوریها بهجای اینکه به کاربرد حل مسئله در حوزههای مختلف (تجربی، روانشناسی، و …) تأکید شود به کاربرد این دانش در تخصص های گوناگون تأکید شده است (Chase & Simon, 1973; Chi, Feltovich & Glaser, 1981)
فرآیند حل مسئله
بهمنظور مدیریت مؤثر و اداره یک سازمان موفق، رهبران سازمان باید کارکنان را هدایت نموده و تکنیکهای حل مسئله را توسعه دهند. یافتن راهحل مناسب برای مسائل میتواند با پیروی از چهار مرحله اساسی حل مسئله و روش مشخصشده در زیر حاصل شود
1-تعریف مشکل
شرایط را تشخیص دهید تا تمرکز شما روی مسئله باشد، نه فقط علائم آن.
تکنیکهای مفید حل مسئله شامل استفاده از فلوچارتها برای شناسایی مراحل مورد انتظار یک فرآیند و نموداری علت و معلول برای تعریف و تحلیل دلایل اصلی است .
بخشهای زیر به توضیح مراحل اصلی حل مسئله کمک میکند. این مراحل از مشارکت طرفین علاقهمند، استفاده از اطلاعات واقعی، مقایسه انتظارات با واقعیت و تمرکز بر علل اصلی یک مسئله پشتیبانی میکند. شما باید با موارد زیر شروع کنید.
الف : بررسی و مستند کردن نحوه کار فرآیندها (بهعنوانمثال چه کسی چهکاری انجام میدهد، با چه اطلاعاتی، با استفاده از چه ابزاری، برقراری ارتباط با چه سازمانها و افرادی، در چه بازه زمانی، با استفاده از چه قالبی)
ب : ارزیابی تأثیر احتمالی ابزارهای جدید و سیاستهای اصلاحشده در توسعه “مدل آنچه باید باشد ”
از ویژگیهای این مرحله میتوان به موارد ذیل اشاره نمود
- واقعیت را از عقیده متمایز کنید
- علل اساسی را مشخص کنید
- برای کسب اطلاعات با هر جناح درگیر مشورت کنید
- مشکل را بهطور خاص بیان کنید
- مشخص کنید کدام استاندارد یا انتظار نقض شده است
- تعیین کنید که مشکل در کدام فرآیند نهفته شده است
- از تلاش برای حل مسئله بدون داده خودداری کنید
2-تولید راهحلهای جایگزین
انتخاب یکراه حل را به تأخیر بیندازید تا چندین گزینه جایگزین حل مسئله ارائه شود. در نظر گرفتن جایگزینهای متعدد میتواند بهطور قابلتوجهی ارزش راهحل ایدهال شما را افزایش دهد. هنگامیکه در مورد مدل “آنچه باید باشد” تصمیم گرفتید، این استاندارد هدف، پایهای برای توسعه یک نقشه راه برای بررسی جایگزینهای دیگر میشود. طوفان فکری و تکنیکهای حل مسئله تیمی هر دو ابزار مفیدی در این مرحله از حل مسئله هستند.
بسیاری از راهحلهای جایگزین برای مسئله باید قبل از ارزیابی نهایی تولید شود. یک اشتباه رایج در حل مسئله این است که گزینهها همانطور که پیشنهاد میشوند ارزیابی میشوند، بنابراین اولین راهحل قابلقبول انتخاب میشود، حتی اگر بهترین راهحل نباشد. اگر بر تلاش برای به دست آوردن نتیجه موردنظر تمرکز کنیم، توانایی یادگیری چیز جدیدی را که امکان پیشرفت واقعی فرآیند حل مسئله را فراهم میکند، از دست میدهیم.
از ویژگیهای این مرحله میتوان به موارد زیر اشاره نمود :
- در ابتدا ارزیابی جایگزینها را به تعویق بیندازید
- تمام افراد درگیر در تولید گزینهها را بهحساب آورید
- گزینههای متناسب با اهداف سازمانی را مشخص کنید
- گزینههای کوتاهمدت و بلندمدت را مشخص کنید
- روی ایدههای دیگران طوفان فکری انجام دهید
- به دنبال گزینههایی باشید که ممکن است مشکل را حل کند
3- یک گزینه را ارزیابی و انتخاب کنید
در انتخاب بهترین گزینه، حلکنندههای ماهر مسئله از یکسری ملاحظات استفاده میکنند. آنها حد و اندازهای را برای موارد ذیل در نظر میگیرند :
الف : یک گزینه خاص بدون ایجاد مشکلات پیشبینینشده دیگر، مشکل را حل میکند
ب : همه افراد درگیر، این گزینه را میپذیرند
ج : پیادهسازی گزینه جایگزین محتمل است
د : گزینه جایگزین در محدودیتهای سازمانی قرار میگیرد
از ویژگیهای این مرحله میتوان به موارد ذیل اشاره نمود
- گزینهها را نسبت به یک استاندارد هدف ارزیابی کنید
- همه گزینهها را بدون تعصب ارزیابی کنید
- گزینهها را نسبت به اهداف تعیینشده ارزیابی کنید
- نتایج اثباتشده و احتمالی را ارزیابی کنید
- گزینه انتخابشده را صریحاً بیان کنید
4- پیادهسازی و پیگیری راهحل
رهبران ممکن است فراخوانده شوند تا دیگران را به اجرای راهحل و تسهیل اجرای آن با کمک دیگران راهنمایی کنند. درگیر کردن دیگران در اجرا، یک روش مؤثر برای به حداقل رساندن مقاومت در برابر تغییرات بعدی است.
از ویژگیهای این مرحله میتوان به موارد ذیل اشاره نمود :
- تست آزمایش از گزینه جایگزین انتخابشده را برنامهریزی و اجرا کنید
- بازخورد از تمام بخشهای مؤثر را جمعآوری کنید
- به دنبال پذیرش یا موافقت همهکسانی که تحت تأثیر قرارگرفتهاند باشید
- اقدامات و نظارت مستمر را تعیین کنید
- نتایج بلندمدت را بر اساس راهحل نهایی ارزیابی کنید.
متدهای حل مسئله
- حلقه OODA ( مشاهده، جهتگیری، تصمیمگیری، اقدام )
- PDCA ( برنامهریزی، انجام، بررسی، اقدام )
- تحلیل علل اصلی
- تشخیص مسئله PRP ( حل سریع مشکل )
- TRIZ ( تئوری حل مشکلات مخترع )
- حل مسئله A3
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.